यूएईने पाकिस्तानकडून 3.5 अब्ज डॉलर कर्जाची परतफेड मागितल्याने पाकिस्तानच्या विदेशी चलन साठ्यावर मोठा ताण निर्माण झाला असून आर्थिक संकट तीव्र होण्याची शक्यता आहे.
नवी दिल्ली: आर्थिक संकटाचा सामना करत असलेल्या पाकिस्तानवर आणखी दबाव वाढला असून United Arab Emirates (यूएई) ने दिलेल्या अब्जावधी डॉलरच्या कर्जाची तातडीने परतफेड करण्याची मागणी केली आहे. या निर्णयामुळे पाकिस्तानच्या विदेशी चलन साठ्यावर मोठा ताण निर्माण झाला असून देशाच्या आर्थिक स्थैर्यावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
माहितीनुसार, पाकिस्तानला या महिन्यात यूएईचे सुमारे 3.5 अब्ज डॉलर कर्ज परत करावे लागणार आहे. यामध्ये 3 अब्ज डॉलरचा दीर्घकाळ रोलओव्हर होत आलेला कर्जाचा समावेश असून, याशिवाय 45 कोटी डॉलरचे जुने थकित कर्जही समाविष्ट आहे. गेल्या सात वर्षांपासून हे कर्ज मुदतवाढ देत पुढे ढकलले जात होते, मात्र यावेळी दोन्ही देशांमध्ये रोलओव्हरबाबत कोणताही करार होऊ शकलेला नाही.
या कर्जावर पाकिस्तान दरवर्षी सुमारे 6 टक्के व्याज देत होता, मात्र अलीकडे व्याज वसुलीची पद्धत कडक करण्यात आल्याने पाकिस्तानला तातडीने परतफेड करण्याचा दबाव वाढला आहे. पाकिस्तानच्या अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, 23 एप्रिलपर्यंत ही रक्कम परत करण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे.
विशेष म्हणजे, यूएईकडून घेतलेले हे कर्ज पाकिस्तानच्या एकूण विदेशी चलन साठ्याच्या सुमारे 18 टक्के इतके आहे. State Bank of Pakistan च्या आकडेवारीनुसार, 27 मार्चपर्यंत देशाचा विदेशी चलन साठा 16.4 अब्ज डॉलर होता, जो केवळ तीन महिन्यांच्या आयातीसाठी पुरेसा मानला जातो. अशा परिस्थितीत मोठ्या प्रमाणात कर्ज परतफेड केल्यास साठा धोकादायक पातळीखाली जाण्याची शक्यता आहे.
यूएईने अचानक कर्जाची मागणी का केली, याबाबत अधिकृत कारण स्पष्ट करण्यात आलेले नाही. मात्र काही अहवालांनुसार, मध्यपूर्वेतील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर हा निर्णय घेतल्याचे सांगितले जात आहे. पाकिस्तानच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने या व्यवहाराला ‘सामान्य आर्थिक प्रक्रिया’ असे म्हटले असले तरी स्थानिक माध्यमांमध्ये यामागे धोरणात्मक कारणे असल्याची चर्चा आहे.
दरम्यान, पाकिस्तानला या महिन्यात आंतरराष्ट्रीय गुंतवणूकदारांना 1.3 अब्ज डॉलरच्या बाँडची परतफेड करायची आहे. याशिवाय International Monetary Fund (IMF) कडून मिळणाऱ्या 1.2 अब्ज डॉलरच्या पुढील हप्त्याचीही प्रतीक्षा आहे. IMF च्या अटींनुसार, पाकिस्तानने आपला विदेशी चलन साठा ठराविक पातळीपेक्षा खाली जाऊ न देणे आवश्यक आहे.
गेल्या काही वर्षांत पाकिस्तानने IMF, यूएई, चीन आणि Saudi Arabia यांसारख्या देशांकडून घेतलेल्या कर्जाच्या मदतीने अर्थव्यवस्था सावरण्याचा प्रयत्न केला होता. मात्र यावेळी यूएईने रोलओव्हर नाकारल्याने परिस्थिती अधिक गुंतागुंतीची बनली आहे.
आर्थिक तज्ज्ञांच्या मते, यूएईचा हा निर्णय पाकिस्तानच्या धोरणात्मक संबंधांशीही जोडला जाऊ शकतो, कारण अलीकडे पाकिस्तानने Saudi Arabia सोबतचे संबंध अधिक दृढ करण्याचा प्रयत्न केला आहे. अशा परिस्थितीत यूएईकडून कर्जाची तातडीने मागणी हा बदलत्या भूमिकेचा संकेत मानला जात आहे.
एकूणच, विदेशी चलन साठ्यावर वाढता ताण, कर्ज परतफेडीची जबाबदारी आणि IMF च्या अटी या सगळ्यांचा एकत्रित परिणाम म्हणून पाकिस्तानची अर्थव्यवस्था पुन्हा गंभीर टप्प्यावर पोहोचल्याचे चित्र निर्माण झाले आहे.
-----------------------------------------