आशा भोसले यांच्या आयुष्यातील संघर्ष, लहान वयातील सुरुवात, वैयक्तिक चढउतार आणि संगीतविश्वातील त्यांचा अजरामर प्रवास जाणून घ्या.
मुंबई: भारतीय संगीतसृष्टीतील अजरामर नाव ठरलेल्या आशा भोसले यांचे आयुष्य हे केवळ यशाची कहाणी नसून संघर्ष, जिद्द आणि स्वतःची ओळख निर्माण करण्याचा प्रेरणादायी प्रवास होता. अवघ्या दहाव्या वर्षी गायनाची सुरुवात करणाऱ्या आणि सोळाव्या वर्षी लग्नाचा निर्णय घेणाऱ्या आशा भोसले यांना आयुष्यात अनेक कठीण प्रसंगांचा सामना करावा लागला, मात्र त्यांनी प्रत्येक अडथळ्यावर मात करत स्वतःचं वेगळं स्थान निर्माण केलं.
८ सप्टेंबर १९३३ रोजी सांगली येथे जन्मलेल्या आशा भोसले यांनी आपल्या वडिलांकडून, प्रख्यात गायक-नाटककार दीनानाथ मंगेशकर यांच्याकडून संगीताचे धडे घेतले. मात्र वडिलांच्या निधनानंतर कुटुंबाची जबाबदारी त्यांच्या खांद्यावर आली आणि तेव्हाच त्यांच्या गायनप्रवासाची खरी सुरुवात झाली. १९४३ साली केवळ दहा वर्षांच्या वयात त्यांनी मराठी चित्रपटासाठी पहिले गाणे रेकॉर्ड केले. त्या वेळी मायक्रोफोनसमोर उभं राहण्याचीही भीती वाटत असतानाही त्यांनी धैर्याने गाणं पूर्ण केलं आणि तिथूनच त्यांच्या संगीतप्रवासाला दिशा मिळाली.
यानंतर १९४८ साली हिंदी चित्रपटातही त्यांनी गाण्याची संधी मिळवली. सुरुवातीला लहान चित्रपटांमध्ये गाणी गात त्यांनी कुटुंबाचा उदरनिर्वाह केला. त्यांच्या मोठ्या बहिणी लता मंगेशकर यांच्यासोबत त्यांनी गायनाला सुरुवात केली, मात्र स्वतःची ओळख निर्माण करण्यासाठी त्यांना खूप संघर्ष करावा लागला.
वैयक्तिक आयुष्यातही त्यांना मोठ्या चढउतारांना सामोरे जावे लागले. अवघ्या सोळाव्या वर्षी त्यांनी गणपतराव भोसले यांच्यासोबत विवाह केला, मात्र हा निर्णय कुटुंबाला मान्य नव्हता. पुढे त्यांच्या वैवाहिक आयुष्यात तणाव निर्माण झाला आणि काही वर्षांनंतर त्यांनी आपल्या मुलांसह वेगळं राहण्याचा निर्णय घेतला. या कठीण काळातही त्यांनी गायन सोडलं नाही आणि आपल्या कलेवर विश्वास ठेवत पुढे वाटचाल सुरू ठेवली.
१९५७ साली ‘उडे जब जब जुल्फें तेरी’ या गाण्याने त्यांच्या कारकिर्दीला नवी उंची मिळाली. त्यांनी मोहम्मद रफी, किशोर कुमार आणि मन्ना डे यांसारख्या दिग्गज गायकांसोबत अनेक सुपरहिट गाणी दिली. तसेच ओ. पी. नैय्यर, सचिन देव बर्मन आणि राहुल देव बर्मन यांसारख्या नामवंत संगीतकारांसोबत त्यांनी अविस्मरणीय कामगिरी केली.
पुढे त्यांनी संगीतकार राहुल देव बर्मन यांच्यासोबत विवाह केला. दोघांची जोडी संगीतविश्वात अत्यंत गाजली, मात्र वैयक्तिक आयुष्यात काही कारणांमुळे त्यांच्यात दुरावा निर्माण झाला. तरीही त्यांच्या नात्यातील जिव्हाळा आणि मैत्री कायम राहिली.
१९९० च्या दशकातही त्यांनी आपली ओळख टिकवून ठेवली. संगीतकार ए. आर. रहमान यांनी ‘रंगीला’ चित्रपटासाठी त्यांना गाण्याची संधी दिली आणि त्यांनी पुन्हा एकदा आपली जादू सिद्ध केली. त्यांच्या आवाजातील विविधता आणि ऊर्जा प्रत्येक पिढीला भावत राहिली.
आशा भोसले यांनी आपल्या कारकिर्दीत तब्बल १२ हजारांहून अधिक गाणी २० पेक्षा अधिक भाषांमध्ये गात विक्रम प्रस्थापित केला. त्यांच्या या योगदानाची नोंद जागतिक स्तरावर घेण्यात आली. गझल, भजन, कॅबरे, पॉप, रोमँटिक आणि लोकसंगीत अशा सर्व प्रकारांमध्ये त्यांनी आपली वेगळी छाप सोडली.
आशा भोसले आणि लता मंगेशकर या बहिणींचं नातंही तितकंच खास होतं. वैयक्तिक आयुष्यात दोघींमध्ये प्रचंड जिव्हाळा होता, मात्र व्यावसायिक क्षेत्रात एक निरोगी स्पर्धाही होती. त्यांच्या वेगळ्या शैलीमुळे दोघींनीही संगीतविश्वात स्वतंत्र स्थान निर्माण केलं.
संघर्ष, जिद्द आणि कलेवरील निष्ठा यांचं अद्वितीय उदाहरण ठरलेल्या आशा भोसले यांचा प्रवास आजही नव्या पिढीसाठी प्रेरणादायी आहे. त्यांच्या आयुष्याची कहाणी ही केवळ एका गायकाची नाही, तर प्रतिकूल परिस्थितीतही हार न मानणाऱ्या एका जिद्दी व्यक्तिमत्त्वाची आहे.
°°°°°