भारतीय रेल्वेने तिकीट रद्द व बोर्डिंग नियमांत बदल; ८ तासांपूर्वी कॅन्सलेशनवर रिफंड नाही, क्लास अपग्रेड व बोर्डिंग पॉइंट बदलाची नवी सुविधा.
नवी दिल्ली : भारतीय रेल्वेने प्रवाशांच्या सोयीसाठी आणि तिकीट प्रणाली अधिक पारदर्शक करण्यासाठी तिकीट रद्द आणि बोर्डिंग नियमांमध्ये महत्त्वपूर्ण बदल जाहीर केले आहेत. केंद्रीय रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी मंगळवारी या सुधारणांची माहिती दिली. नव्या नियमानुसार, ट्रेन सुटण्याच्या ८ तासांपूर्वी तिकीट रद्द केल्यास कोणताही रिफंड मिळणार नाही. हा बदल यापूर्वीच्या ४ तासांच्या मर्यादेऐवजी लागू करण्यात आला असून, १ ते १५ एप्रिल २०२६ दरम्यान हा नियम लागू होणार आहे.
रेल्वेने रिफंडच्या इतर श्रेणींमध्येही बदल केले आहेत. आता ट्रेन सुटण्याच्या २४ ते ८ तासांच्या कालावधीत तिकीट रद्द केल्यास भाड्यातील ५० टक्के रक्कम कपात केली जाईल. यापूर्वी ही मर्यादा १२ ते ४ तासांची होती. तसेच ७२ ते २४ तासांदरम्यान कॅन्सलेशन केल्यास २५ टक्के कपात होईल, तर ७२ तासांपेक्षा अधिक आधी तिकीट रद्द केल्यास पूर्ण रिफंड मिळेल, मात्र त्यातून ठराविक फ्लॅट चार्ज वजा केला जाईल.
या बदलांचा उद्देश ब्लॅक मार्केटिंग आणि एजंटांकडून शेवटच्या क्षणी होणारी तिकीट बुकिंग रोखणे हा असल्याचे रेल्वेमंत्र्यांनी स्पष्ट केले. जानेवारी २०२६ पासून सुरू झालेल्या वंदे भारत स्लीपर आणि अमृत भारत II या गाड्यांमध्ये हे नियम आधीच लागू करण्यात आले होते.
याशिवाय प्रवाशांसाठी काही नवीन सुविधा देखील सुरू करण्यात आल्या आहेत. आता प्रवासी ट्रेन सुटण्याच्या ३० मिनिटांपूर्वीपर्यंत आपल्या तिकीटाचा क्लास अपग्रेड करू शकतात. काउंटरवरून तिकीट घेणाऱ्या प्रवाशांनाही ही सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आली आहे.
बोर्डिंग पॉइंट बदलण्याची सुविधाही सुलभ करण्यात आली आहे. प्रवासी आता ट्रेन सुटण्याच्या ३० मिनिटांपूर्वीपर्यंत डिजिटल पद्धतीने आपला बोर्डिंग पॉइंट बदलू शकतात. यामुळे सीटचा अधिक कार्यक्षम वापर होण्यास मदत होईल आणि प्रवाशांना अधिक लवचिकता मिळेल.
रेल्वेने तिकीट प्रणाली अधिक सुरक्षित करण्यासाठी तांत्रिक उपाययोजना देखील राबवल्या आहेत. आधार ओटीपी, बॉट्स आणि बनावट युजर ओळख प्रणालींच्या मदतीने सुमारे ३ कोटी संशयास्पद युजर आयडी हटवण्यात आल्या आहेत. यामुळे खऱ्या प्रवाशांना तिकीट मिळण्याची शक्यता वाढली आहे.
नवीन सुधारणांमुळे तिकीट रद्द करण्याची प्रक्रिया अधिक सोपी करण्यात आली असून, काउंटर आणि ई-तिकीट दोन्हीसाठी रिफंड प्रक्रिया सुलभ करण्यात आली आहे. तसेच टीडीआर दाखल करण्याची अनिवार्यता देखील हटवण्यात आली आहे. या सर्व बदलांमुळे प्रवाशांना अधिक पारदर्शक, सुरक्षित आणि सोयीस्कर रेल्वे सेवा मिळण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
---------------------------------------