महानगरपालिका निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्रात युतींचे प्रयोग, बंडखोर उमेदवार, नेत्यांवरील आरोप, घोषणाबाजी आणि हिंसक घटनांनी राज्यभर राजकीय वातावरण तापले आहे.
मुंबई: महाराष्ट्रातील महानगरपालिका निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर राज्यभर राजकीय वातावरण प्रचंड तापले असून प्रचारसभा, उमेदवारी याद्या आणि स्थानिक सत्तासंघर्षांमधून एकाच वेळी अनेक स्फोटक घडामोडी समोर येत आहेत. सत्ताधारी महायुतीपासून विरोधकांपर्यंत प्रत्येक पक्षाला अंतर्गत बंडखोरी, कार्यकर्त्यांचा रोष आणि अनपेक्षित युतींचा सामना करावा लागत आहे. महानगरपालिका निवडणुका केवळ स्थानिक स्वराज्य संस्थांपुरत्या मर्यादित न राहता राज्याच्या राजकारणाची दिशा ठरवणाऱ्या ठरत असल्याचे चित्र स्पष्टपणे दिसून येत आहे.
भाजपच्या बाबतीत बोलायचे झाले तर, एकीकडे “काँग्रेसमुक्त भारत”ची भूमिका मांडली जात असताना दुसरीकडे नगरपरिषद आणि महापालिकांमध्ये सत्तेसाठी काँग्रेस व एमआयएमसोबत झालेल्या युतींनी मोठा वाद निर्माण केला आहे. अकोट नगरपरिषदेत भाजप-एमआयएम युती, तर अंबरनाथमध्ये भाजप-काँग्रेस हातमिळवणी समोर आल्यानंतर मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी स्पष्ट शब्दांत नाराजी व्यक्त केली. काँग्रेस किंवा एमआयएमसोबतची कोणतीही युती खपवून घेतली जाणार नाही आणि स्थानिक पातळीवर असे प्रकार करणाऱ्यांवर कारवाई होईल, असा इशाराही त्यांनी दिला. मात्र या इशाऱ्यांनंतरही स्थानिक राजकारणात सत्तेसाठी तत्त्वांना मुरड घालण्याचे प्रकार सुरूच असल्याचे दिसत आहे.
दुसरीकडे, अजित पवार यांची स्थिती “भाजपशी जमेना, भाजप वाचून करमेना” अशीच झाल्याचे चित्र आहे. महायुतीत सामील झाल्यानंतर सुरुवातीला संयम बाळगणारे अजित पवार महानगरपालिका निवडणुकांच्या निमित्ताने थेट भाजपवर आक्रमक झाले. पुणे आणि पिंपरी-चिंचवडमध्ये स्वबळावर लढण्याच्या भाजपच्या भूमिकेमुळे राष्ट्रवादीची कोंडी झाली. भ्रष्टाचाराचे आरोप, सिंचन घोटाळ्याची आठवण आणि भाजप नेत्यांकडून प्रत्युत्तर अशा नूरा कुस्तीने महायुतीतील अंतर्गत ताणतणाव उघड केला आहे.
विरोधी पक्षांतही अस्वस्थता कमी नाही. छत्रपती संभाजीनगरमध्ये एमआयएमचे नेते इम्तियाज जलील यांच्या वाहनावर झालेला हल्ला आणि त्यानंतर झालेला गोंधळ, लाठीचार्ज आणि घोषणाबाजीने निवडणूक प्रचाराला हिंसक वळण दिले. जुन्या कार्यकर्त्यांना डावलल्याचा आरोप करत नाराज कार्यकर्त्यांनी थेट नेत्यावर हल्ला करण्याचा प्रयत्न केल्याने पक्षातील गटबाजी उघड झाली. लोकशाही मार्गाने प्रचार करण्याचा अधिकार असल्याचे जलील यांनी सांगितले असले तरी या घटनेमुळे एमआयएममधील अंतर्गत संघर्ष चव्हाट्यावर आला आहे.
चंद्रपूरमध्ये तर भाजपमधील अंतर्गत वाद अधिक तीव्र स्वरूपात समोर आले. महसूल मंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे यांच्या प्रचारसभेतच बंडखोर उमेदवाराने मंचावर धडक देत संवाद साधण्याचा प्रयत्न केला. त्याचवेळी सभास्थळी ‘एबी फार्म चोर’, ‘२०० युनिट चोर’ अशा घोषणांनी वातावरण तापले. उमेदवारी यादीत कथित मनमानी बदल, निष्ठावान कार्यकर्त्यांना डावलणे आणि स्थानिक नेतृत्वावर झालेले आरोप यामुळे भाजपमधील असंतोष उफाळून आला. मंत्र्यांना मार्ग बदलून सभास्थळ सोडावे लागणे, हा पक्षासाठी मोठा धक्का मानला जात आहे.
इतर ठिकाणीही नेत्यांवर आरोप-प्रत्यारोप सुरू आहेत. मुंबईत उमेदवारी अर्ज मागे घेण्यासाठी दबाव टाकल्याचे आरोप, लातूरमध्ये बंदच्या आवाहनावरून राजकीय मतभेद, तर ठाकरे बंधूंच्या मुलाखतीच्या निमित्ताने सत्तेवरून विरोधकांवर जोरदार टीका असे अनेक मुद्दे एकाच वेळी चर्चेत आहेत. प्रचाराच्या प्रत्येक टप्प्यावर नवीन वाद, नवीन आरोप आणि नवीन आघाड्या उभ्या राहत आहेत.
एकूणच महानगरपालिका निवडणुकींच्या निमित्ताने महाराष्ट्रातील राजकारण ढवळून निघाले आहे. युतींची अनिश्चितता, बंडखोर उमेदवारांचा वाढता प्रभाव, कार्यकर्त्यांचा रोष आणि नेत्यांमधील आरोप-प्रत्यारोप यामुळे निवडणूक प्रचार केवळ विकासाच्या मुद्द्यांपुरता मर्यादित न राहता सत्तासंघर्षाचा रणांगण बनला आहे. या निवडणुकांचे निकाल केवळ महापालिकांची सत्ता ठरवणार नाहीत, तर राज्यातील पुढील राजकीय समीकरणांवरही मोठा प्रभाव टाकतील, हे निश्चित मानले जात आहे.
______