विजया एकादशी १३ फेब्रुवारी २०२६ रोजी. भगवान विष्णूला समर्पित या व्रताचे धार्मिक महत्त्व, काय करावे व काय टाळावे, व्रताचे नियम आणि श्रद्धेनुसार आचरणाची सविस्तर माहिती.
मुंबई : हिंदू धर्मात एकादशी व्रताला अत्यंत पवित्र आणि फलदायी मानले जाते. भगवान विष्णूला समर्पित असलेले हे व्रत भक्तांच्या आयुष्यातील अडथळे दूर करून यशाचा मार्ग खुला करते, अशी धार्मिक श्रद्धा आहे. वर्षभरात येणाऱ्या सर्व एकादशींमध्ये विजया एकादशीला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. पौराणिक कथांनुसार प्रभू श्रीरामांनी लंकेवर विजय मिळवण्यापूर्वी समुद्रकिनारी विजया एकादशीचे व्रत करून भगवान विष्णूची आराधना केली होती. त्यामुळे या एकादशीला विजय, यश आणि संकटांवर मात करण्याचे प्रतीक मानले जाते.
धार्मिक दिनदर्शिकेनुसार यंदा विजया एकादशी १३ फेब्रुवारी २०२६ रोजी साजरी केली जाणार आहे. या दिवशी विधिपूर्वक व्रत आणि पूजन केल्यास मनोकामना पूर्ण होतात, अशी श्रद्धा व्यक्त केली जाते. व्रताच्या दिवशी सकाळी लवकर उठून स्नान करून स्वच्छ, शक्यतो पिवळ्या रंगाचे वस्त्र परिधान करावे. त्यानंतर उपवासाचा संकल्प करून भगवान विष्णूच्या मूर्ती किंवा चित्रासमोर तुपाचा दिवा प्रज्वलित करावा. विष्णू सहस्रनाम, विष्णू मंत्र किंवा हरिनामाचा जप करणेही शुभ मानले जाते.
भगवान विष्णूंना पिवळा रंग प्रिय मानला जात असल्याने पूजेदरम्यान पिवळी फुले, पिवळी फळे आणि तुळशीपत्र अर्पण करावे. मात्र तुळशीची पाने एकादशीच्या दिवशी तोडू नयेत; ती एक दिवस आधीच तोडून ठेवावीत, असा नियम सांगितला जातो. या दिवशी शक्य असल्यास अन्नदान, जलदान किंवा गरजूंना वस्त्रदान करणे पुण्यकारक मानले जाते. काही भक्त रात्री जागरण करून भजन, कीर्तन आणि नामस्मरण करतात.
व्रत पाळताना काही गोष्टी टाळणेही तितकेच महत्त्वाचे मानले जाते. एकादशीच्या दिवशी भात सेवन करणे निषिद्ध समजले जाते. तसेच कांदा, लसूण, मांसाहार आणि मद्य यांसारख्या तामसिक पदार्थांचे सेवन टाळावे. संयम, शांतता आणि सद्वर्तन हे व्रताचे मुख्य तत्त्व मानले जाते, त्यामुळे राग, वादविवाद किंवा कोणाची निंदा करणे टाळावे. दिवसा झोपणे टाळून अधिक वेळ भगवानाच्या स्मरणात घालवावा, असे धार्मिक मार्गदर्शन केले जाते.
विजया एकादशीचे व्रत श्रद्धा आणि नियमपूर्वक पाळल्यास जीवनातील अडथळे कमी होऊन यश, समाधान आणि आध्यात्मिक शांती लाभते, अशी भक्तांची धारणा आहे.
[ वरील माहिती धार्मिक श्रद्धा आणि उपलब्ध पारंपरिक स्रोतांवर आधारित असून याबाबत कोणताही दावा नाही.]
----------