बसंत पंचमी 2026 आज साजरी होत आहे. ज्ञान, कला आणि संगीताची देवी सरस्वतीच्या पूजनाचा शुभ मुहूर्त, पूजा विधी, शुभ योग आणि या दिवसाचे महत्त्व जाणून घ्या.
देशभरात आज 23 जानेवारी रोजी बसंत पंचमीचा उत्सव मोठ्या श्रद्धेने आणि उत्साहात साजरा केला जात आहे. हा दिवस ज्ञान, बुद्धी, कला आणि वाणीची देवी असलेल्या माता सरस्वतीला समर्पित आहे. विद्यार्थ्यांपासून शिक्षकांपर्यंत तसेच कला, साहित्य आणि संगीत क्षेत्राशी संबंधित लोकांसाठी बसंत पंचमीचे विशेष महत्त्व मानले जाते.
बसंत पंचमीपासून ऋतूंमध्ये बदल सुरू होतो आणि बसंत ऋतूचे आगमन होते. त्यामुळे हा दिवस नव्या सुरुवातीचे, सकारात्मकतेचे आणि आनंदाचे प्रतीक मानला जातो. धार्मिक मान्यतेनुसार, या दिवशी मनापासून माता सरस्वतीची पूजा केल्यास ज्ञानवृद्धी होते, अभ्यासात एकाग्रता वाढते आणि जीवनात यश प्राप्त होते.
द्रिक पंचांगानुसार बसंत पंचमीची तिथी मध्यरात्री 2 वाजून 28 मिनिटांनी सुरू झाली असून 24 जानेवारी रोजी रात्री 1 वाजून 46 मिनिटांपर्यंत राहणार आहे. आज माता सरस्वतीच्या पूजनासाठी सकाळी 7 वाजून 13 मिनिटांपासून दुपारी 12 वाजून 33 मिनिटांपर्यंतचा काळ अत्यंत शुभ मानला जात आहे. सूर्योदयानंतर ते दुपारपर्यंत केलेले पूजन विशेष फलदायी ठरते, असे ज्योतिषशास्त्रात सांगितले जाते.
ज्योतिष मान्यतेनुसार बसंत पंचमी हा अबूझ मुहूर्त मानला जातो. म्हणजेच या दिवशी विवाह, गृहप्रवेश, वाहन खरेदी, मालमत्तेचे व्यवहार किंवा कोणत्याही नव्या कामाची सुरुवात करण्यासाठी वेगळा शुभ मुहूर्त पाहण्याची गरज नसते. या वर्षी बसंत पंचमीच्या दिवशी परिघ योग, शिव योग आणि रवि योग असे शुभ संयोग जुळून येत असून त्यामुळे या दिवसाचे महत्त्व अधिक वाढले आहे. रवि योग दुपारी 2 वाजून 33 मिनिटांपासून पुढील दिवशी सकाळी 7 वाजून 13 मिनिटांपर्यंत असणार आहे.
बसंत पंचमीच्या दिवशी सकाळी स्नान करून स्वच्छ आणि शक्यतो पिवळ्या रंगाचे वस्त्र परिधान करावे. घरातील देवघरात किंवा स्वच्छ ठिकाणी माता सरस्वतीची मूर्ती किंवा प्रतिमा स्थापित करून पिवळी फुले, अक्षत, हळद आणि गोड पदार्थ अर्पण करावेत. पूजनावेळी पुस्तके, वही, लेखनसामग्री किंवा वाद्ये देवीसमोर ठेवावीत. मंत्रजप आणि ध्यान केल्यानंतर बुद्धी, विवेक आणि यशासाठी देवीचा आशीर्वाद मागावा.
बसंत पंचमी हा दिवस लहान मुलांच्या शिक्षणाची सुरुवात करण्यासाठी विशेष शुभ मानला जातो. या दिवशी मुलांना पहिल्यांदा अक्षरओळख करून देणे किंवा अभ्यासाची सुरुवात करणे उत्तम मानले जाते. तसेच गरजू विद्यार्थ्यांना पुस्तके, वही किंवा लेखनसामग्री दान करणे पुण्यकारक समजले जाते.
बसंत पंचमीच्या दिवशी सरस्वती वंदनेचा जप केल्यास मानसिक शांतता मिळते आणि ज्ञानमार्ग सुकर होतो, अशी धार्मिक श्रद्धा आहे.
---------------------------------------------