मुंबई उच्च न्यायालयाचे दिवाळीत सार्वजनिक रस्त्यांवर फटाके फोडण्यास बंदीचे निर्देश. DJ, डॉल्बी आणि लेझर लाईट्सवरही निर्बंध; जाणून घ्या महत्त्वाचे नियम.
Mumbai : दिवाळीसह विविध सण-उत्सवांच्या काळात वाढणारे वायुप्रदूषण आणि ध्वनिप्रदूषण रोखण्यासाठी मुंबई उच्च न्यायालयाने महत्त्वपूर्ण निर्देश दिल्याचे वृत्त आहे. सार्वजनिक रस्ते, गल्ल्या आणि पदपथांवर फटाके फोडण्यास मनाई करण्याबरोबरच डीजे, डॉल्बी, लाऊडस्पीकर आणि लेझर लाईट्सच्या वापराबाबतही निर्बंध घालण्यात आले आहेत. नागरिकांचे आरोग्य, विशेषतः लहान मुले आणि ज्येष्ठ नागरिकांचे संरक्षण, या दृष्टीने न्यायालयाने प्रशासनाला आवश्यक उपाययोजना करण्याचे निर्देश दिले आहेत.
फटाक्यांची निर्मिती आणि विक्री यांवर सरसकट बंदी घालण्यात आलेली नसून, सार्वजनिक ठिकाणी फटाके फोडण्यावर निर्बंध लागू करण्यावर न्यायालयाने भर दिल्याचे वृत्तात नमूद आहे. सण साजरे करताना इतर नागरिकांना प्रदूषणाचा आणि आवाजाचा त्रास होऊ नये, यासाठी नियमांची प्रभावी अंमलबजावणी करण्याची जबाबदारी प्रशासनावर असेल.
न्यायमूर्ती गिरीश कुलकर्णी आणि न्यायमूर्ती नीला गोखले यांच्या खंडपीठाने सण-उत्सवांदरम्यान होणाऱ्या प्रदूषणासंदर्भातील याचिकांवर सुनावणी करताना हे निर्देश दिल्याचे वृत्त आहे. प्रदूषणामुळे नागरिकांच्या आरोग्यावर होणारे परिणाम लक्षात घेऊन सण साजरे करण्याच्या पद्धतीत आवश्यक बदल करण्याची गरजही न्यायालयाने अधोरेखित केल्याचे सांगण्यात आले आहे.
सण-उत्सवांदरम्यान मोठ्या आवाजात वाजविण्यात येणाऱ्या डीजे, डॉल्बी आणि ध्वनिक्षेपकांमुळे होणाऱ्या त्रासाचीही न्यायालयाने दखल घेतली आहे. लेझर लाईट्स, तीव्र प्रकाशकिरण आणि उच्च क्षमतेच्या प्रकाशझोतांच्या वापरावरही निर्बंध घालण्यात आले आहेत. मिरवणुका आणि सार्वजनिक कार्यक्रमांमध्ये ध्वनिप्रदूषणाच्या निर्धारित मर्यादांचे पालन व्हावे, तसेच नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर कारवाई व्हावी, असे निर्देश देण्यात आले आहेत.
फटाक्यांचा सुरक्षित वापर, हरित फटाक्यांविषयी माहिती आणि प्रदूषण नियंत्रणाच्या उपाययोजनांबाबत नागरिकांमध्ये जागरूकता निर्माण करण्यासाठी मुंबई महानगरपालिका आणि महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने संयुक्तपणे जनजागृती करण्याचे निर्देश दिल्याचे वृत्तआहे. वृत्तपत्रे, वृत्तवाहिन्या, समाजमाध्यमे, शाळा-महाविद्यालये आणि सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेच्या माध्यमातून नागरिकांपर्यंत माहिती पोहोचविण्यावर भर देण्यात येणार आहे.
न्यायालयाचे हे निर्देश केवळ दिवाळीपुरते मर्यादित नसून, विविध धर्मांच्या सण-उत्सवांदरम्यान सार्वजनिक रस्त्यांवर फटाके फोडण्यासंबंधी वर्षभर लागू राहतील, असे वृत्त आहे. मुंबई पोलिसांनीही सार्वजनिक रस्त्यांवर फटाके फोडणे आणि तीव्र लेझर प्रकाशझोतांचा वापर यांवर ६ ऑक्टोबर ते ४ डिसेंबर २०२६ या कालावधीत प्रतिबंधात्मक आदेश लागू केले आहेत.
एकूणच, सणांचा आनंद साजरा करताना सार्वजनिक सुरक्षितता, पर्यावरण आणि नागरिकांचे आरोग्य यांना प्राधान्य देण्याचा न्यायालयाचा दृष्टिकोन या निर्देशांतून स्पष्ट होतो. त्यामुळे यंदाच्या दिवाळीत फटाके फोडताना सार्वजनिक ठिकाणांवरील निर्बंधांचे पालन करणे आणि ध्वनिप्रदूषण टाळणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
________